Sofa là món chiếm nhiều tiền và nhiều diện tích nhất trong phòng khách, nhưng lại là món người ta chọn nhanh nhất — thấy đẹp, ngồi thử ba mươi giây, mua. Ba tháng sau mới phát hiện ghế quá sâu nên ngồi phải kê gối sau lưng, hoặc vải bắt bụi tới mức tuần nào cũng phải hút.
Khác với đồ đặt đóng, sofa bán sẵn không sửa được kích thước. Bù lại bạn được ngồi thử trước khi trả tiền — lợi thế lớn nhất của việc mua ở cửa hàng, và cũng là thứ nhiều người bỏ qua vì ngại.
Bài này đi theo đúng thứ tự nên quyết: trước hết là kích thước có vừa phòng không, sau đó tới ngồi có thoải mái không, cuối cùng mới tới vỏ bọc và màu.

Bao nhiêu chỗ ngồi cho phòng của bạn
Số chỗ ngồi ghi trên nhãn là con số nhà sản xuất tính theo bề rộng, không phải theo mức ngồi thoải mái. Mỗi chỗ ngồi thật sự cần 55–60cm bề ngang. Một chiếc "băng ba chỗ" dài 1,8m thực tế chỉ ngồi thoải mái được hai người lớn.
Bảng đối chiếu nhanh giữa bức tường định kê và chiều dài sofa nên chọn:
- Tường 2,4–2,8m: sofa 1,6–1,8m, loại hai chỗ hoặc băng nhỏ. Hợp căn hộ một phòng ngủ.
- Tường 3,0–3,5m: sofa 2,0–2,4m, ba chỗ tiêu chuẩn. Đây là khoảng phổ biến nhất của căn hộ hai phòng ngủ.
- Tường 3,6–4,2m: sofa 2,4–2,8m, hoặc chữ L có đuôi 1,6m.
- Tường trên 4,2m: chữ L lớn, hoặc băng dài kèm một ghế bành rời để bố cục không bị dàn hàng ngang.
Nguyên tắc dễ nhớ: sofa nên chiếm khoảng hai phần ba chiều dài bức tường. Ngắn hơn thì trông lọt thỏm, dài hơn thì bít hết lối đi hai bên.
Với sofa chữ L, đo kỹ phần đuôi và nhớ hỏi đuôi ở bên trái hay bên phải khi nhìn từ ngoài vào. Đây là chi tiết bị nhầm nhiều nhất trong đơn hàng online, và đuôi sai bên thì chặn ngay lối đi vào bếp.
Chiều sâu và chiều cao ghế: chọn theo người ngồi, không theo ảnh
Chiều sâu là thông số quyết định ngồi có mỏi lưng hay không, nhưng hầu như không ai hỏi tới. Sofa đang bán trên thị trường có chiều sâu mặt ngồi từ 50cm tới hơn 70cm, và chúng phục vụ hai kiểu ngồi khác hẳn nhau.
- Sâu 50–55cm: ngồi thẳng lưng, chân chạm đất. Hợp người cao dưới 1,65m, hợp nhà hay tiếp khách, hợp phòng nhỏ.
- Sâu 56–62cm: mức phổ thông, đa số người Việt ngồi vừa.
- Sâu trên 65cm: kiểu ngồi ngả, co chân lên ghế xem phim. Người cao dưới 1,60m ngồi lên sẽ thấy chân lơ lửng và phải kê gối sau lưng mới tựa tới.
Chiều cao mặt ngồi tính từ sàn nên vào khoảng 40–45cm, tương đương chiều cao ghế ăn. Thấp hơn 38cm thì người lớn tuổi đứng dậy rất mệt — đây là điều nên cân nhắc nếu nhà có ông bà ở cùng.
Cách thử tại cửa hàng: ngồi lùi hẳn vào trong cho lưng chạm tựa, rồi nhìn xuống đầu gối. Bàn chân đặt phẳng trên sàn và khuỷu chân vuông góc là vừa. Chân chới với hoặc đầu gối nhô cao hơn hông là ghế sai cỡ với bạn, dù nó đẹp tới đâu.
Ngồi thử ít nhất năm phút, không phải nửa phút. Nệm quá mềm lộ ra ở phút thứ ba, khi bạn bắt đầu lún và phải đổi tư thế.
Khung, nệm và lò xo: nhìn vào đâu để đoán độ bền
Bộ phận quyết định tuổi thọ là khung, mà khung thì nằm bên trong không nhìn thấy. Vài cách kiểm gián tiếp ngay tại cửa hàng:
- Nhấc một đầu sofa lên: khung tốt thì cả thân nhấc theo một khối. Nếu đầu kia còn dính sàn và thân ghế vặn theo, khung đang yếu.
- Ấn mạnh vào tay vịn: có tiếng kêu răng rắc hoặc thấy lún là mối ghép chưa chắc.
- Lật xem mặt dưới: dây đai đan chéo hoặc lò xo zic-zac là bình thường; nếu chỉ có tấm vải mỏng căng ngang thì ghế sẽ xệ trong vòng một hai năm.
- Bóp mép nệm ngồi: nệm cao su non đàn hồi trở lại ngay; mút xốp rẻ tiền giữ lại vết lõm vài giây.
Về nệm, mút có tỉ trọng cao thì nặng tay và lâu xẹp hơn. Bạn không đo được tỉ trọng tại chỗ, nhưng có thể so sánh tương đối: nhấc thử hai tấm đệm ngồi cùng kích thước, tấm nặng hơn thường bền hơn. Đệm rời có khoá kéo là điểm cộng, vì sau vài năm thay ruột được mà không phải bỏ cả bộ.

Vỏ bọc: chọn theo cách nhà bạn sống
Không có loại vỏ nào tốt nhất, chỉ có loại hợp với thói quen sinh hoạt:
- Vải bố: bề mặt thô, thoáng, ngồi mát vào mùa nóng. Bám bụi mức trung bình, dễ hút sạch. Loại có vỏ tháo giặt được là lựa chọn an toàn nhất cho nhà có trẻ nhỏ.
- Nỉ: mềm tay, ấm, nhiều màu. Nhược điểm là bám lông thú nuôi và giữ mùi thức ăn, nên tránh nếu phòng khách liền bếp mở.
- Nhung: đẹp dưới ánh đèn vàng, nhưng dễ để lại vệt khi vuốt ngược chiều và kén cách vệ sinh. Hợp ghế bành ở góc đọc sách hơn là ghế cả nhà ngồi hằng ngày.
- Da thật: bền nhất, lau nhanh, càng dùng càng lên màu. Đổi lại giá cao, mùa nóng ngồi dính lưng nếu không có điều hoà, và sợ vật nuôi cào.
- Da công nghiệp: rẻ, nhìn giống da thật lúc mới. Tuổi thọ phụ thuộc lớp phủ, dùng nhiều năm ở vùng nóng ẩm thì lớp mặt có thể bong.
Nhà có trẻ nhỏ hoặc nuôi chó mèo, ưu tiên theo thứ tự: vỏ tháo giặt được, màu trung tính hơi tối hoặc có vân, và chất liệu dệt chặt để móng vuốt không kéo sợi. Ghế sáng màu trơn đẹp trong ảnh nhưng lộ mọi vết bẩn.
Sofa giường và sofa module: khi nào đáng tiền
Hai kiểu này bán rất chạy ở phân khúc căn hộ, và cả hai đều có điều kiện đi kèm mà người bán ít nói ra.
Sofa giường đáng mua khi nhà bạn thật sự có khách ngủ lại vài lần mỗi tháng. Nếu một năm chỉ dùng hai ba lần thì bạn đang trả thêm tiền cho cơ cấu bản lề và chịu một tấm nệm cứng hơn sofa thường. Khi xem hàng, tự tay mở ra gập vào ba lần: cơ cấu tốt thì nhẹ tay và không phải nhấc bổng cả thân ghế. Đo luôn kích thước lúc đã mở giường, vì nó dài thêm 60–90cm và thường chiếm hết lối đi.
Sofa module gồm nhiều khối rời ghép lại, đổi được cách xếp và khiêng từng khối một nên rất hợp nhà thuê hay đổi chỗ ở. Điều cần kiểm là khoá liên kết giữa các khối: loại chỉ dựa vào trọng lượng sẽ xê dịch dần, để lại khe hở giữa hai khối sau vài tuần. Loại có ngàm kim loại hoặc bản lề cài thì giữ khít lâu hơn.
Bốn lỗi khiến người mua tiếc nhất
- Mua đúng bộ đang bày trong showroom: showroom rộng 200m², bộ sofa trông vừa vặn ở đó sẽ quá khổ trong phòng 18m².
- Chọn màu theo ảnh trên điện thoại: xin mẫu vải mang về, đặt lên sàn nhà mình và xem dưới cả ánh sáng ban ngày lẫn đèn buổi tối.
- Quên hỏi chân ghế có tháo được không: tháo được chân là thêm 10–15cm dễ xoay ở khúc quanh hành lang.
- Bỏ qua bàn trà khi tính chỗ: sofa vừa khít rồi thì bàn trà không còn chỗ, mà thiếu bàn trà thì phòng khách khó dùng.
Chốt lại: đo tường trước, ngồi thử năm phút, hỏi kỹ vỏ bọc có tháo giặt được không, rồi mới nhìn tới giá. Một bộ sofa dùng bảy tám năm, nên chênh lệch vài triệu chia ra mỗi năm là con số nhỏ hơn nhiều so với cảm giác ngồi sai ghế mỗi tối.